Η ιστορία πίσω από το βιβλίο Φρανκενστάιν: Το τρομακτικό όνειρο που έγινε αθάνατο

Δεν ξεκίνησε ως ένα μεγάλο λογοτεχνικό σχέδιο.
Ξεκίνησε σαν ένα παιχνίδι.

Το 1816, η Ευρώπη περνούσε μια παράξενη εποχή. Ο καιρός ήταν ασυνήθιστα σκοτεινός και ψυχρός, ενώ μια παρέα νέων ανθρώπων είχε συγκεντρωθεί στην Ελβετία.

Ανάμεσά τους βρισκόταν μια μόλις 18χρονη γυναίκα.

Το όνομά της ήταν Mary Shelley.

Κανείς εκείνο το καλοκαίρι δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι η νεαρή Mary θα έφευγε από εκεί έχοντας συλλάβει την ιδέα ενός βιβλίου που θα άλλαζε για πάντα την ιστορία της λογοτεχνίας τρόμου και επιστημονικής φαντασίας.

Το βιβλίο ήταν το «Frankenstein; or, The Modern Prometheus».

Ένα καλοκαίρι χωρίς καλοκαίρι

Η παρέα βρισκόταν κοντά στη λίμνη της Γενεύης, σε μια βίλα που είχε νοικιάσει ο ποιητής Lord Byron.

Μαζί του ήταν ο γιατρός και συγγραφέας John Polidori, ο ποιητής Percy Bysshe Shelley — σύντροφος της Mary και η ίδια η Mary.

Κανονικά θα περίμενε κανείς ένα καλοκαίρι γεμάτο βόλτες, ήλιο και κοινωνικές συναναστροφές.

Όμως το 1816 έμεινε στην ιστορία ως «η χρονιά χωρίς καλοκαίρι».

Οι καιρικές συνθήκες ήταν παράξενες. Ο ουρανός παρέμενε σκοτεινός, η βροχή έπεφτε συνεχώς και η παρέα περνούσε μεγάλο μέρος της ημέρας μέσα στο σπίτι.

Και κάπου εκεί γεννήθηκε μια ιδέα.

«Ας γράψουμε μια ιστορία τρόμου»

Ένα βράδυ, η παρέα διάβαζε γερμανικές ιστορίες φαντασμάτων.

Η ατμόσφαιρα ήταν ιδανική.

Βροχή έξω.

Σκοτάδι.

Κεριά μέσα στο σπίτι.

Και ιστορίες για φαντάσματα.

Ο Byron πρότεινε τότε κάτι απλό:

Να γράψει ο καθένας τη δική του ιστορία τρόμου.

Ένας μικρός λογοτεχνικός διαγωνισμός ξεκίνησε.

Ο Percy Shelley έγραψε.

Ο Byron έγραψε.

Ο Polidori άρχισε να δουλεύει πάνω στη δική του ιστορία.

Και η Mary;

Στην αρχή δυσκολευόταν.

Δεν μπορούσε να βρει την ιδέα που θα την ικανοποιούσε.

Μέχρι που συνέβη κάτι παράξενο.

Η εικόνα που ήρθε στον ύπνο της

Η ίδια η Mary Shelley περιέγραψε αργότερα ότι μια νύχτα είδε ένα είδος οράματος.

Στο μυαλό της εμφανίστηκε η εικόνα ενός επιστήμονα που είχε καταφέρει να δώσει ζωή σε ένα νεκρό σώμα.

Όμως αυτό που δημιούργησε δεν ήταν το τέλειο αποτέλεσμα που ίσως περίμενε.

Ήταν ένα πλάσμα τρομακτικό.

Ένα πλάσμα που άνοιγε τα μάτια του.

Και εκείνη τη στιγμή γεννήθηκε ο Victor Frankenstein και το δημιούργημά του.

Η Mary είχε βρει την ιστορία της.

Και αντί να γράψει απλώς μια ιστορία με φαντάσματα, δημιούργησε κάτι πολύ πιο βαθύ.

Ένα βιβλίο που θα έθετε ένα τρομακτικό ερώτημα:

Τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος αποκτά τη δύναμη να δημιουργήσει ζωή, αλλά δεν είναι έτοιμος να αναλάβει την ευθύνη για τη δημιουργία του;

Το τέρας δεν ήταν αυτό που νομίζουμε

Κι εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά του βιβλίου.

Σήμερα, όταν ακούμε τη λέξη «Frankenstein», οι περισσότεροι φαντάζονται το τέρας.

Στην πραγματικότητα, όμως, Frankenstein είναι το όνομα του δημιουργού, του Victor Frankenstein.

Το πλάσμα δεν έχει καν όνομα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Γιατί το δημιούργημα δεν είναι απλώς ένα τέρας.

Είναι ένας χαρακτήρας χωρίς ταυτότητα.

Ένα πλάσμα που δημιουργήθηκε από έναν άνθρωπο και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε από τον ίδιο τον δημιουργό του.

Και όσο περισσότερο προσπαθεί να βρει τη θέση του στον κόσμο, τόσο περισσότερο μετατρέπεται σε αυτό που όλοι περιμένουν να είναι:

ένα τέρας.

Μια 18χρονη απέναντι σε έναν κόσμο ανδρών

Όταν η Mary Shelley έγραψε το έργο, ήταν εξαιρετικά νέα.

Και το γεγονός ότι ήταν γυναίκα είχε επίσης σημασία.

Η πρώτη έκδοση του βιβλίου κυκλοφόρησε ανώνυμα, χωρίς το όνομά της στο εξώφυλλο.

Για αρκετό καιρό υπήρξαν εικασίες σχετικά με το ποιος ήταν ο πραγματικός συγγραφέας.

Η Mary όμως είχε δημιουργήσει ένα έργο που ξεπερνούσε κατά πολύ την ηλικία της.

Δεν έγραψε απλώς μια ιστορία τρόμου.

Έγραψε για την επιστήμη, την ανθρώπινη φιλοδοξία, την απομόνωση, την ευθύνη, την απόρριψη και τα όρια της ανθρώπινης γνώσης.

Από ένα παιχνίδι σε ένα κλασικό έργο

Αυτό που ξεκίνησε ως ένας διαγωνισμός μεταξύ φίλων εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Το «Frankenstein» θεωρείται σήμερα θεμελιώδες έργο της γοτθικής λογοτεχνίας και συχνά αναφέρεται ως ένα από τα πρώτα έργα επιστημονικής φαντασίας.

Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι η βασική του ιδέα παραμένει επίκαιρη.

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η επιστήμη;

Μπορούμε να δημιουργήσουμε κάτι μόνο και μόνο επειδή έχουμε τη δυνατότητα;

Και αν το δημιουργήσουμε…

ποιος είναι υπεύθυνος γι' αυτό;

Το πραγματικό τέρας

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που το βιβλίο άντεξε δύο αιώνες.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα του Frankenstein δεν είναι:

«Πώς θα δημιουργήσουμε ένα τέρας;»

Είναι:

«Μήπως το τέρας δημιουργείται από τον τρόπο που το αντιμετωπίζουμε;»

Ο Victor φοβάται το δημιούργημά του.

Το εγκαταλείπει.

Η κοινωνία το απορρίπτει.

Και τελικά εκείνο γίνεται βίαιο.

Η Mary Shelley, χωρίς να το γνωρίζει, είχε δημιουργήσει μια ιστορία που θα μπορούσε να διαβαστεί ως προειδοποίηση για την επιστήμη, την τεχνολογία και την ανθρώπινη ευθύνη.

Και ίσως γι' αυτό, δύο αιώνες αργότερα, ο Frankenstein εξακολουθεί να μας στοιχειώνει.

Όχι επειδή είναι απλώς ένα τέρας.

Αλλά επειδή μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε:

Ποιο είναι τελικά το πραγματικό τέρας;

📖 Το Μυστικό Πίσω από...

Κάθε μεγάλο βιβλίο κρύβει μια ιστορία.

Κάποιες φορές πίσω από τις σελίδες υπάρχει μια απαγόρευση.

Άλλοτε ένα σκάνδαλο.

Κάποιες φορές ένας έρωτας, μια εμμονή, μια προσωπική τραγωδία ή μια απίστευτη σύμπτωση.

Και κάποιες φορές…

ένα τρομακτικό όνειρο ενός 18χρονου κοριτσιού μπορεί να αλλάξει για πάντα την παγκόσμια λογοτεχνία.